نقش نماز در ارتقای فرهنگی جامعه

مسلمان هم باید با خدا و هم با جامعه خودش، رابطه‌ای دائم و ثابت داشته باشد. بدون عبادت، ذکر خدا، یاد خدا، مناجات با حق، نماز و روزه نمی‌توان جامعه‌ای اسلامی ساخت و حتی خود انسان، سالم نمی‌ماند؛ هم‌چنین بدون اجتماع صالح، محیط سالم، امر به معروف و نهی از منکر، رسیدگی، تعاطف و تراحم میان مسلمانان، نمی‌توان عابد خوبی بود».

نماز، ستون اصلی خیمه دین، و دین، مجموعه جامعی از دستورات الهی، اعم از اعتقادات و احکام فقهی و اخلاقی است. در حقیقت اقامه نماز، اهمیت دادن به همه احکام الهی و دستورات دین اسلام است؛ از این رو، اقامه آن، اقامه همه خوبی‌ها و حسناتی است که خداوند راه آن را به ما نشان داده است.

اسلام، دینی‌ اجتماعی است و بسیاری از احکام فقهی و اخلاقی آن نیز مربوط به اجتماع است و نماز، زمینه‌ساز رعایت احکام و دستورات اخلاقی است، به عبارت دیگر، پرهیز از غیبت، تهمت، ریا، دزدی، غصب و هتک حرمت، اهمیت ویژه به بیت‌المال، رعایت حقوق دیگران و... از لوازم نماز است، چگونه نمازگزاری، این احکام را رعایت نکند و باز هم به رحمت پروردگار امید داشته باشد؟! پس نماز وقتی به خوبی و نیکویی اقامه شود، اقامه همه خوبی‌ها و مانع همه بدی‌ها در جامعه است.

در کنار این آثار و برکات معنوی و فرهنگی که ترویج نماز می‌تواند برای جامعه به ارمغان بیاورد و سطح فرهنگی جامعه را ارتقا بخشد، نکات دیگری نیز قابل طرح است که می‌توان در کنار اجتماع نمازگزاران بدان اشاره کرد، آنچه در ابتدای این بحث آمد، رعایت واجبات بود، نماز، مستحباتی هم دارد که در ادامه به چند نمونه اشاره خواهد شد:

-تحلیل و حل مشکلات مردم

زندگی همیشه با سختی و مصائب، همراه است و هر کس به نوعی، گرفتاری‌هایی دارد که نیازمند یاری و مساعدت است. همفکری و همراهی دیگران در بسیاری از این موارد، حلال مشکلات است، چه نیکوست که این همفکری و یاری‌رسانی در جمع متدینان، رواج بشتری داشته باشد و جمع نمازگزاران و مسجد هر محله، پناه دائمی گرفتاری‌ها و عامل اصلی رفع مشکلات باشد!

همکاری با انجمن‌های حمایت از بیماری‌های خاص و تعامل با مربیان پرورشی و مدیران مدارس اطراف محل برگزاری نماز، برای کمک به نیازمندان و نیازهای خاص دانش‌آموزان، از جمله وظایف امام جماعت مسجد محل است؛ به‌ ویژه توجه به وضعیت تحصیلی افراد بی‌بضاعت یا کم‌بضاعت. همان‌گونه که بر عهده فرد مؤمن است که همسایه‌اش شکم گرسنه سر بر بالین نگذارد، بر عهده نمازگزاران است که دانش‌آموزی برای عدم تمکن مالی، از تحصیل بازنماند.

-خدمات متقابل

مراکز فرهنگی از جمله مساجد، مدارس و حسینیه‌ها فرصتات بسیاری در اختیار دارند که گاهی ظرفیت‌های این مراکز مهم و اثرگذار، چنانکه باید مورد استفاده قرار نمی‌گیرد! ارتباط هر چه بیشتر مسجد و مراکز فرهنگی در زمینه‌های گوناگون، موجب ارتقای سطح مادی و معنویِ هر دو نهاد می‌شود، اگر هدف همه این نهادها، تقویت روحیه معنوی و اخلاقی جامعه، خدمت به مردم و تربیت نسلی پرشور، بانشاط، آگاه و با‌ اخلاق باشد که هست، راه پیش رو، وحدت، همدلی و همکاری همه نیروهای فرهنگی کشور است.

یکی از مسائل مهم کودکان تحصیل است. چه بسا توجه به این دغدغه، مانع از اقدام والدین برای حضور فرزندانشان در فعالیت‌های گروهی، از جمله شرکت در برنامه‌های مذهبی نیز باشد! با همکاری و مساعدت معلمان و دانش‌آموختگان نمازگزار، کلاس‌هایی متناسب با نیاز و مقطع تحصیلی افراد برگزار شده و مقدمات حضور حداکثری اهالی اطراف مسجد در این مکان مقدس فراهم شود. این اقدام باعث می‌شود، نماز از حالت تک‌ بعدی ارتباط صرف با خداوند خارج شده و وضعیت اجتماعی پیدا کند که باعث تقویت رابطه انسان و پروردگار نیز می‌گردد.